Samantekt Guðnýjar Zoëga verkefnisstjóra rannsóknarinnar í Keldudal í sýningarskrá Endurfunda

„Í greininni hef ég reynt að leiða í ljós hvernig rannsóknir á kumlateig og kirkjugarði í Keldudal hafa veitt innsýn í líf fólks bæði í heiðnum sið og við upphaf kristins siðar í landinu. Rannsóknirnar hafa veitt einstakt tækifæri til að rannsaka greftrunarsiði til forna auk þess að vera mikilvæg heimild um uppruna landnámsmanna, almennt heilsufar, lífskjör og lifnaðarhætti. Flest bendir til að kirkjugarðurinn hafi verið kristinn heimilisgrafreitur og beinasafnið sem upp kom þar er því nokkurs konar þversnið íslenskrar fjölskyldu um einnar og hálfrar aldar skeið. Augljóst er að fyrstu íbúar staðarins hafa verið velmegandi, átt fáséð verðmæti eins og bein mjóhundarins benda til, haft tök á að sjá öldruðu fólki farborða og grafa sína dauðu með þeim formerkjum sem tíðkuðust í frumkristni í nágrannalöndum okkar. Ungbarnadauði hefur, líkt og á síðari öldum, verið hár en fæð ungmennabeina í garðinum bendir til að lífslíkur hafi aukist mjög eftir að fyrstu barnsárunum sleppti. Fá merki eru um alvarlega sjúkdóma eða áverka en töluvert um slitbreytingar á beinum sem eru tengdar aldri og/eða líkamlegri erfiðisvinnu. Uppistaða fæðunnar hefur verið landbúnaðarafurðir fremur en sjávarfang og ekki fundust mörg merki hörgulsjúkdóma á beinunum. Allar fornleifarannsóknir sem farið hafa fram í Keldudal eru björgunarrannsóknir vegna framkvæmda einhvers konar og hafa þær verið unnar fyrir eða á vegum Fornleifaverndar ríkisins. Að þeim hafa komið starfsfólk og sérfræðingar Fornleifadeildar Byggðasafns Skagfirðinga og Hólarannsóknarinnar. Fornleifadeildin hefur umsjón með úrvinnslu verkefnanna og greiningu hvers kyns, en fengist hafa styrkir og framlög til einstakra verkþátta frá Kristnihátíðarsjóði, Fornleifasjóði, Þjóðhátíðarsjóði, menntamálaráðuneytinu og sveitarfélaginu Skagafirði."