Samantekt Krisjáns Mímissonar og Bjarna F. Einarssonar verkefnisstjóra rannsóknarinnar í Kirkjubæjarklaustri í sýningarskrá Endurfunda

„Í þessari grein hafa verið taldir upp ýmsir þættir frá fornleifarannsókninni á Kirkjubæjarklaustri sem vísa beint í merkingarbrigði og hlutgervi bænagjörðar og trúarlífs í íslensku nunnuklaustri frá miðöldum. Trúarlíf og handverk nunnanna í Kirkjubæjarklaustri voru samtvinnaðar athafnir þar sem allt daglegt líf þeirra var helgað bæn og vinnu. Bræðingur þessara tveggja þátta er skýrastur í hannyrðum nunnanna, sérstaklega vefnaði þó ekki megi útiloka annað handverk. Í minjum frá 16. öld fundust til dæmis sjö prjónar sem benda til þess að nunnurnar hafi ekki aðeins ofið heldur líka prjónað. Hugsanlega hafa vefnaður og hannyrðir verið enn mikilvægari þáttur helgisiða á Íslandi en annars staðar í Evrópu. Hér á landi voru kirkjur og klaustur úr innlendum byggingarefnivið og klædd reflum og klæðum að innan. Þessi umbúnaður hefur að vissu leyti komið í stað vegg- og höggmynda sem voru sjálfsagður og samofinn hluti byggingarlistar miðaldakirkna og -klaustra í Evrópu. Þó sýnir fundur steindu glerbrotanna að erlend kirkjulist miðalda var líka hluti trúarlegra torf- og steinmannvirkja á Íslandi. Íslensku klausturbyggingarnar hafa verið bræðingur hugmynda þar sem sumar stigu sterkar fram en aðrar og fullyrða má að síðmiðaldaklaustur á Íslandi hafa undirstrikað veruleika formgerðarinnar umfram byggingarefnið. Því hefur oft verið haldið fram um nunnuklaustur að þar hafi sérstök „kvenleg“ iðja verið stunduð. Reyndar heldur fornleifafræðingurinn Roberta Gilchrist því fram að með því að rannsaka nunnuklaustur út frá hugmyndum um kyngervi megi ljóstra upp um áður óþekktan mun á munka- og nunnuklaustrum. Konur á miðöldum voru vissulega undirorpnar karlaveldi og þetta hefur átt við um nunnuklaustrið á Kirkjubæ ekki síður en samfélagið í heild. Stjórn Kirkjubæjarklausturs var ítrekað færð undir Skálholtsbiskup og til að mynda var abbadísarlaust á Kirkjubæjarklaustri stóran hluta 13. aldar. Engu að síður voru nunnuklaustur meðal áhrifamestu stofnana kvenna á miðöldum og markmiðin með stofnun þeirra voru önnur en með stofnun munkaklaustra. Köllun kvenna hefur því verið byggð á öðrum forsendum en köllun karla en engin ástæða er til að ætla að henni hafi verið stjórnað af körlum. Hún hefur, þvert á móti, verið fullkomlega sjálfráð, andstætt því sem C. H. Lawrence heldur fram í frægu verki sínu um klausturmenningu á miðöldum. Á Kirkjubæjarklaustri - og fyrir því má færa góð rök að það sama hafi gilt um nunnuklaustrið á Reynistað í Skagafirði - hafa konur sótt í klaustur til að lofa drottinn sinn með eigin handanna verkum. Óréttlátt væri að líta á hannyrðir nunnanna á Kirkjubæjarklaustri sem karllegt valdboð kirkjunnar. Handverk nunnanna var sjálfstætt framlag þeirra til trúar og kirkju og í því endurspeglaðist hlutgervi bænagjörðarinnar."