Uppskriftir

Döðludraumur safnvarðarins

1 bolli döðlur, smátt skornar
1/2 bolli vatn
1 bolli valhnetur, smátt skornar
200 gr 70 % súkkulaði smátt skorið
1 bolli hrásykur
4 msk spelthveiti
1 msk vanilludropar
2 egg
1 tsk lyftiduft

Döðlunar settar í pott ásamt vatninu, suðan látin koma upp og leyft að liggja í bleyti uns vatnið kólnar örlítið. Öllu blandað vandlega saman og látið standa við stofuhita í ca. 15 mínútur. Sett í hringform og bakað í 40 mín við 150 gráður. Gott að bera fram með þeyttum rjóma eða ís.

Einfalda eplakaka kynningarstjórans

100 gr smjör eða smjörlíki
100 gr sykur
100 gr hveiti
2-3 epli
Kanill

Afhýðið eplin, skerið í bita og dreifið í eldfast mót. Dreifið kanil yfir (eftir smekk). Hnoðið saman smjöri/smjörlíki, sykri og hveiti og sáldrið blöndunni yfir eplin. Bakist neðarlega í ofni í 30-40 mínútur, eða þar til gullið. Berist fram með ís eða þeyttum rjóma. Gott er að bæta við rifnu súkkulaði, súkkulaðirúsínum og/eða salthnetum í fatið áður en deiginu er sáldrað yfir. 

Gamaldags skornar piparkökur að hætti safnkennarans

400 gr hveiti
200 gr sykur
200 gr smjör
1 ½ msk síróp
1 tsk natron
1 tsk negull
1 tsk kanill
1 tsk kakó

Hrærið fyrst smjör, sykur og síróp og síðan öllu hnoðað saman. Rúllað upp í lengjur, kælt í ca. 1 klst. Skorið í sneiðar og bakað á plötu við 200°C í 8-10 mínútur.

Rice crispies nammi gæslukonunnar

100 gr sykur
200 gr smjör
300 gr döðlur
4 bollar rice crispies
200 eða 300 gr suðusúkkulaði

Smjör, sykur og brytjaðar döðlur soðið saman í síróp. Best er að brytja döðlurnar vel niður og setja í pott með sykri og smjöri og láta það malla fremur lágum hita til að byrja með. Hræra hressilega, blandan á að vera ljós og seig. 
Rice crispies blandað saman við.
Pressað í ofnskúffu. Súkkulaðið brætt við lágan hita, aðeins kælt og síðan smurt yfir.
Kælt og skorið í bita, ágætt að hafa þá litla.
Geymist í ísskáp.

Súkkulaðibitakökur að hætti safnkennarans

1 ½ bolli púðursykur
1 bolli hnetusmjör
¾ bolli smjör
1/3 bolli mjólk
1 egg
3 bollar Corn Flakes
2 tsk vanilludropar
1 ½ bolli hveiti
½ tsk natron
1 ½ bolli konsúm súkkulaði, brytjað

Súkkulaði til að dýfa kökunum í
Salthnetur

Sykur, smjör og hnetusmjör þeytt saman. Eggi og vanilludropum bætt út í (þeytt út í). Síðan öllum þurrefnum og mjólk hrært út í. Mótað í litlar kúlur og þrýst aðeins á þær. Bakað við 175°C hita í 10 mín. Eftir að kökurnar eru orðnar kaldar, þá er súkkulaði brætt, annarri hlið köku dýft ofan í súkkulaðið og síðan dýft í smátt niðurbrytjaðar salthnetur.

Hálfmánar þjóðfræðingsins

500 gr hveiti
200 gr smjör
200 gr sykur
1 stórt egg eða tvö lítil
5 msk mjólk
½ tsk kanill
½ tsk kardemommur
½ tsk hjartarsalt
1 tsk lyftiduft
250 gr sveskjusulta

Smjör brætt í potti við lágan hita. Hrærið saman bráðnu smjörinu, sykri, eggjum og mjólk og hnoðið síðan þurrefnunum saman við. Deigið þarf að hnoða vandlega. Geymist í ísskáp í u.þ.b. 1 klst. Fletjið deigið út og skerið hringi á stærð við meðalpiparköku út í deigið. Setjið ca. 1 tsk af sveskjusultu á hvern hring og lokið þeim svo úr þeim myndist hálfmánar. Gott er að nota gaffal til þess að loka hringnum almennilega. Bakið við 180° í ca. 7-10 mín. 

Vanillukipferl skjalastjórans

300 gr hveiti
80 gr flórsykur
salt á hnífsoddi
2 eggjarauður
200 gr valhnetur, rifnar
200 gr smjör (kalt)
1 vanillustöng
100 gr flórsykur (til að strá yfir)

Blanda saman hveiti, flórsykri, rifnum valhnetum og salti. Blanda saman við eggjarauður og kalt smjör í litlum bitum. Hnoða.
Kæla í ca. 30 mínútur í ísskáp.

Rúlla í fingurþykkar rúllur og skera í bita og forma í litlar skeifur. Baka við 170° í 12-15 mínútur.
Kæla og strá flórsykri yfir með sigti.

Lussekatter að hætti sviðsstjórans

50 gr ger
200 gr smjör
5 dl mjólk
1 gr saffran
1/2 tsk salt
2 msk sykur
1 egg
900 g hveiti
penslað með eggi
etv rúsínur, möndluflögur (fer eftir smekk)
 
Myljið gerið í hrærivélarskál, hitið mjólk og smjör í 37 gráður og hellið smáleka yfir gerið og hrærið það út, hellið svo restinni út í. Bætið saffrani*, salti, sykri, eggi og næstum öllu hveitinu í og hnoðið vel. Látið hefast í skálinni, (strá hveiti ofan á og breiða dúk yfir, ca 40 mín.) Takið deigið upp og hnoðið það aðeins, skiptið því í 4 hluta og þeim svo aftur í 6-8 hluta. Rúllið út í lengjur og búið til s-laga bollur sem látnar eru hefast undir dúk í 20 mínútur.
Penslið með eggi og setjið rúsínur í vafningana tvo. Einnig má strá möndluflögum yfir.
Bakið í 200° heitum ofni í ca. 10 mínútur.

*Það má líka sleppa saffrani og gera venjulegar bollur úr deiginu.

Sörur þjóðfræðingsins

Botn:
3 eggjahvítur
100 gr möndlur
100 gr kókos
3¼ dl flórsykur

Hakka möndlur og blanda við flórsykur og kókos.
Stífþeyta eggjahvítur og blanda öllu varlega saman.
Sett með teskeið á bökunarplötu og bakað við 180° í ca. 5-10 mín.

Krem:
¾ dl sykur
¾ dl vatn
3 eggjarauður
150 gr smjör
1 msk kakó

Sykur og vatn soðið saman í síróp.
Eggjarauður þeyttar vel.
Því blandað saman og látið kólna.
Mjúkt smjörið sett út í blönduna.
Kakói blandað saman við.

Kremið sett ofan á kalda botnana og kælt í ísskáp eða frysti.
Þegar kremið er orðið kalt bræðið suðusúkkulaði yfir vatnsbaði og dýfið hverri köku fyrir sig í súkkulaðið.
Geymist í kæli.

Laufabrauð sagnfræðingsins

2 kg hveiti
200 gr smjör
100 gr sykur
3 tsk lyftiduft
2-3 tsk salt
1½ l mjólk
Kúmen

Smjör, sykur, salt, mjólk og kúmen soðið saman, kúmenið sigtað frá. Hveiti og lyftiduft sett í skál og vökvanum hellt saman við. Hnoðað. Gott er að pakka deiginu inn og geyma það sem ekki er verið að vinna úr á volgum stað.
Flatt út og skornar út kringlóttar kökur, gott er að hafa disk til að fara eftir. Síðan er munstur skorið í kökurnar með hníf eða laufabrauðshjóli. Munstrinu er flett við og síðan er kakan pikkuð með gaffli nokkrum sinnum. Ef kökurnar eru ekki steiktar jafnóðum er gott að breiða yfir þær svo þær þorni ekki.
Djúpsteikningarfeiti er hituð í potti og laufabrauðið steikt eftir smekk. Gott er að hafa farg til að leggja snöggt ofan á kökurnar um leið og þær koma upp út pottinum til að slétta þær.
Afskorningar eru síðan steiktir síðast og borðaðir strax.

Engiferís bókavarðarins

3 egg 
4 msk púðursykur
100 gr súkkulaði
80 gr hnetur eða möndlur (saxaðar)
17 döðlur (brytjaðar)
6 kúlur sultaður engifer (brytjaður)
2 msk engifersafi
Smásletta af koníaki
¼ l rjómi (má vera aðeins meira)

 
Þeytið rjómann og geymið.
Þeytið vel saman egg og sykur.
Allt hitt sett saman við, síðast koníakið og rjóminn.
Fryst í ca. 2 klst, þá tekið út og þeytt. Síðan sett aftur í frysti.

Gamaldags jólaís að hætti sviðsstjórans

5 eggjarauður eru þeyttar mjög vel með 125 g af sykri,
vanilludropum eða kornum úr vanillustöng er bætt út í.
5 dl rjómi er þeyttur vel og bætt í eggjablönduna.
100 g af Síríus suðusúkkulaði rifið fínt og bætt í, hrært vel saman.
Hringform skolað með köldu vatni, ísblandan sett í og fryst.
Borið fram með ískexi. Hvíturnar er síðan upplagt að nota í marengsbotna.

Ómissandi lifrarkæfa sýningarstjórans

1 kg svínalifur
½ kg svínaspekk
3 stk laukar    Þetta er hakkað saman 2svar sinnum

 120 gr smjörlíki
200 gr hveiti
8 dl mjólk     Bakaður upp jafningur – kælt

4 stk egg
2 ½ tsk allrahanda
2 ½ tsk svartur pipar
2 msk salt allt  
Blandað saman við jafninginn ásamt svínalifrinni, spekkinu og lauknum.
Bakað við 180°C í ca 1 klst – fer eftir stærð forma.

Gott er að steikja sveppi og setja ofan á áður en kæfan er borin fram – örlítill rjómi soðinn niður með sveppunum til að gera smá sósu.

Síldarsalat að hætti fagstjórans

Úr: Fröken Jensens Kogebog, 10 oplag, Kbh. 1914, bls. 14.

Epli, best þau grænu
Kryddsíld
Marineruð síld
Kjötbollur (helst heimagerðar) eða kjöt
Sýrðar asíur
Sýrðar rauðrófur, mælt er eindregið með að maður reiði þær til sjálfur. Passa að hella ekki niður vökvanum af rauðrófunum því hluta hans er hellt yfir þegar allt er komið saman í skál.  Eykur geymsluþolið, tryggir fallegri lit á salatinu auk þess sem hann er hollur í sjálfur sér.
Rauðlaukur
Harðsoðin egg
Soðin sellerírót

Miðað er við að jafn mikið magn sé af öllu ofangreindu. 

Allt efnið er skorið mjög, mjög smátt. Kalla má þennan hluta salatsins, stofn. Hann er settur í skál eða krukku með þéttu loki og geymdur í ísskáp. Það fer eftir þörf hversu mikið lagað er en gott að miða við þetta hlutfall.
Salatsósan er gerð úr mayonnaiese og sýrðum rjóma. Hún krydduð með sinnepi, salti og pipar en hafa skal í huga að stilla saltmagni í hóf því þeir sem neyta geta saltað eftir eigin smekk. Krydd fer ævinlega eftir smekk og t.d. er gott að láta nokkur kúmen liggja í stofninum. 
Stofninn geymist mjög vel í ísskáp en við framreiðslu er sósu aðeins blandað saman við þann hluta sem framreiddur er í hvert skipti þar sem geymsluþol salatsins minnkar mikið við það að hún sé komin saman við. Augaleið gefur þó að það er í lófa lagið að blanda salat fyrir hvern dag. Salatið er borið fram með brauði og ýmsum kextegundum allt eftir smekk. T.d. bragðast það einkar vel með Finn Crisp hrökkbrauð og vatnskexi.
Sé rétt á málum haldið varðandi blöndun og kælingu geymist stofninn, sósulaus, a.m.k. viku í ísskáp.

Áfabúðingur eða súrmjólkurbúðingur sýningarstjórans

½ l súrmjólk
100 gr sykur
2 tsk vanilla
Þeytt saman

25 gr möndlur
5 blöð matarlím
ca. 5 dl rjómi (hluti ofan á búðinginn)
1 msk sulta – best hindberjasulta eða rifsberjahlaup

Möndlurnar saxaðar og blandað út í súrmjólkurhræruna.

Matarlímið lagt í bleyti í kalt vatn - brætt í vatnsbaði þegar það er orðið lint – kælt að líkamshita og hellt varlega út í hræruna.
Þegar súrmjólkin byrjar aðeins að stífna er þeyttum rjómanum blandað saman við.
Sultan er sett í botninn á skálinni og búðingurinn yfir. Má skreyta með smá rjóma og/eða sultudoppum.

Þetta er gömul uppskrift frá ömmu minni sem var fædd 1901 og er enn jafn vinsæl í fjölskyldunni. Þessi búðingur er yfirleitt borinn fram á eftir hangikjötinu á jóladag.

Steikt hangikjötslæri bókavarðarins

1 hangikjötslæri, án lykilbeins
(Ath. að smakka kjötið áður og passið að það sé ekki of salt, annars þarf að útvatna það)
2 rauðlaukar, skornir í bita
1 rauðrófa, skorin í bita
1 bolli rauðkál, skorið í bita
½ flaska rauðvín
1 msk appelsínubörkur í strimlum
1-2 msk ferskt timjan
1 lárviðarlauf
1 msk hunang
50 gr smjör
salt & pipar
1 bolli vatn
olía (t.d. ólífuolía)
 
Aðferð:
- Penslið lærið með olíu og setjið í heitan ofn við 180°C í 20 mínútur. Lækkið þá
  hitann í 140°C og eldið áfram í 50 mín.
- Þá er vatninu hellt yfir kjötið og slökkt á ofninum á meðan sósan er löguð.
Sósan:
- Laukurinn, rauðrófurnar og rauðkálið er látið krauma í potti í 3 mínútur. Timjani
  bætt út í, appelsíuberki, hunangi, rauðvíni og vatni úr ofnskúffunni. Látið sjóða
  vel niður.
- Þá er potturinn tekinn af hellunni og smjörinu bætt út í sósuna, smátt og smátt.
  Eftir að smjörið er sett út í má sósan ekki sjóða.

Lærið er borið fram með sósunni, soðnum kartöflum og fersku grænmeti.