Húsin, kort
Hjallur í Vatnsfirði
Vatnsfjörður í Norður-Ísafjarðarsýslu er fornt og sögufrægt höfuðból við samnefndan fjörð innarlega við Ísafjarðardjúp. Þar var höfðingjasetur fram á sextándu öld og síðan prestssetur. Meðal frægra klerka, sem þar bjuggu var Hjalti Þorsteinsson (1665-1745), fjölhæfur listamaður, en þó einna þekktastur fyrir oddhagleik og málaralist. Eru mörg verka hans varðveitt á Þjóðminjasafni Íslands.
Á Vestfjörðum er á stórum svæðum mikið af prýðilegu hleðslugrjóti, og var víða notað eingöngu grjót í veggi torfhúsa. Hjallurinn í Vatnsfirði er gott dæmi um þetta. Húsið, sem stendur spölkorn frá kirkju og íbúðarhúsi, nærri sjó, er með stærstu og veglegustu byggingum sinnar tegundar á landinu og talið reist um 1880. Hliðveggir eru grjóthlaðnir og mjög háir, en gaflar úr timbri, rimlar að neðan og þil að ofan. Torf er á þaki og ofan á hliðarveggjum. Í hjöllum sem þessum voru geymd veiðafæri, þar var hertur fiskur og annað fiskmeti geymt. Þjóðminjavörður beitti sér fyrir því að hjallurinn yrði tekinn á fornleifaskrá vorið 1976. Gert var rækilega við hann sama ár, og hefur hann síðan verið í vörslu og umsjón Þjóðminjasafnsins.
