Húsin, kort
Laufás í Eyjafirði
Torfbærinn í Laufási er gott dæmi um húsakynni á auðugu prestssetri á síðari hluta 19. aldar. Hann á sér óslitna byggingasögu allt aftur á miðaldir og hefur verið endurbyggður eftir því sem ástæða hefur þótt til á hverjum tíma. Bærinn, eins og hann lítur nú út, varð að mestu til á tímum sr. Björns Halldórssonar sem var prestur og prófastur í Laufási á árunum 1853-1882. Líklegt má telja að þeir sr. Björn, Tryggvi Gunnarsson bankastjóri og Jóhann Bessason smiður frá Skarði hafi lagt á ráðin um útlit framhúsanna en Jóhann var jafnframt aðalsmiður þeirra, sem og flestra annarra húsa Laufásbæjar. Að kvöldi 13. júní 2010 kom upp eldur í þekju hlóðaeldhússins. Slökkvistarf tókst giftusamlega en nokkrar skemmdir urðu á þaki hússins.
Á framstöfnum er glugga- og dyraskipun sambærileg frá húsi til húss og skiptast þar á stafnar með dyrum og stafnar með gluggum eingöngu. Syðsti stafninn er líklega byggður síðar en hinir og er hann með aðeins öðru svipmóti. Aftasta húsið, innst í bæjargöngunum er baðstofan sem reist var í núverandi mynd árið 1867 en frambæjarhúsin voru reist um tíu árum síðar. Bærinn er skýrt dæmi um norðlenska gerð torfbæja.
Munirnir sem eru í bænum nú var safnað til hans snemma á sjöunda áratugnum og eru þeir flestir frá nágrannabæjunum en nokkrir eru þó frá Laufási. Minjasafnið á Akureyri sér nú um starfsemina í bænum.
Bærinn, sem er í húsasafni Þjóðminjasafnsins, hefur verið í vörslu þess frá 1948 og var honum forðað frá eyðileggingu með miklum viðgerðum á vegum safnsins á árunum 1957-59. Einnig fóru fram stórar viðgerðir 1976-78 og á árunum 1994-2002.
Laufás, stofur
Laufás, litla stofa
