300.000 gripir

Stærsta munasafn landsins er í Þjóðminjasafninu

Stærst sérsafnanna er svo kallað Ásbúðarsafn, kennt við stofnanda sinn Andrés Johnson í Ásbúð í Hafnarfirði.

Þjóðminjasafnið var stofnað 24. febrúar 1863 og hét þá Forngripasafn. Stofngjöf safnsins var haugféð úr kumli að Baldursheimi í Mývatnssveit auk nokkurra muna sem sr. Helgi Sigurðsson á Melum færði safninu.

Fyrstu áratugina lögðu forstöðumenn safnsins áherslu á að útvega gripi frá fyrstu öldum Íslandsbyggðar og gripi sem flokkast gætu sem listgripir. Með fyrstu þjóðminjalögum sem sett voru 1907 var lögð áhersla á söfnun forngripa, verndun fornleifa og gildir sá lagabókstafur efnislega síðan. Samkvæmt gildandi þjóðminjalögum er hlutverk Þjóðminjasafns Íslands að safna, skrásetja, varðveita, forverja og rannsaka minjar, svo sem forngripi, kirkjugripi, listmuni, nytjahluti sem gildi hafa fyrir varðveislu menningarsögu þjóðarinnar. Þá skulu aflagðir kirkjugripir varðveittir í Þjóðminjasafni Íslands.

Í Þjóðminjasafni er varðveitt mikið af listgripum frá 17. 18. og 19. öld.  Þar ber mikið á útskornum munum, s.s. rúmfjölum, kistlum, lárum og öskjum, útsaumuðum og ofnum textílum, málmsmíði bæði úr silfri og látúni.  Atvinnuminjar úr hinu gamla bændasamfélagi 19. aldar og upphafi þeirrar 20. sem og sjóminjar skipa stóran sess í safninu. Mikið er varðveitt af kvenbúningum og búningaskarti. Síðustu áratugi 20. aldar hefur safnið veitt viðtöku ýmsum gripum sem flokkast sem samtímaminjar og tilheyra daglegu lífi nútímamanna s.s. leikföng og búshlutir.