Tímabilið 800-1600
Byggð á Íslandi hófst um 870 og voru landnemar að meginhluta frá Noregi en einnig Bretlandseyjum. Kvikfjárrækt, akuryrkja, fiskveiðar og annar veiðiskapur voru rótgrónir atvinnuvegir í þessum löndum. Landnemarnir fluttu verkmenningu fyrri heimkynna sinna til Íslands en löguðu hana að breyttum aðstæðum. Fjöldi húsdýra var takmarkaður í upphafi og nokkurn tíma hefur tekið að fjölga þeim þannig að hafa mætti af umtalsverð not. Þar að auki var byggð dreifð. Má því fastlega gera ráð fyrir að í fyrstu hafi fólk orðið að byggja afkomu sína að verulegu leyti á fiskveiðum, selveiðum, fuglaveiðum og eggjatínslu.
Á landnáms- og þjóðveldisöld hafa Íslendingar fyrst og fremst verið landbúnaðarþjóð. Stundaður var svokallaður sjálfsþurftarbúskapur þannig að hvert býli var sjálfstæð framleiðslu- og neyslueining. Landbúnaður var aðallega fólginn í kvikfjárrækt og var fóðuröflun mikilvæg undirstaða hennar.
Fiskveiðar á sjó hófust þegar í upphafi landnáms en einnig mun hafa verið mikil veiði í ám og vötnum. Á þessum tíma var fiskur nær eingöngu veiddur til neyslu innanlands. Við fiskveiðar á sjó voru eingöngu notuð handfæri en við veiðar á ferskvatnsfiski voru einnig notuð net.
Korn var ræktað frá upphafi byggðar, mest á Suður- og Vesturlandi, en kornrækt lagðist af á síðmiðöldum þegar loftslag kólnaði. Á stærstu akurlendum hefur hugsanlega verið notaður arður, eins konar plógur með nautgripi til dráttar, en smærri akrar hafa verið stungnir upp með handverkfærum. Við kornskurðinn voru notaðar sigðir. Kornið var haft í grauta, brauð og til ölgerðar.
Innlend járnvinnsla var stunduð hér á landi frá landnámsöld. Gjall er helst til marks um járngerðina. Nægur skógur til kolagerðar og auðfenginn málmur var forsenda þessarar vinnslu, en járn er algengt í mýrum víða um land. Um 1400 var farið að flyta inn járn og smíða úr því. Lagðist þá innlend járngerð að mestu niður.
Ullar- eða tóvinna var eitt helsta starf fólks á vetrum. Ullin var kembd með sérstökum kömbum og að því búnu spunnin í band á halasnældu. Úr bandinu var ofið klæði sem kallast vaðmál. Það var helsta útflutningsvaran fram á 14. öld.
Sjósókn fór ört vaxandi á 14. öld þegar harðfiskur og lýsi urðu helstu útflutningsverðmætin. Gríðarlegar breytingar áttu sér stað sem jafnað hefur verið við atvinnubyltingu og fiskveiðar urðu þá annar aðalatvinnuvegur landsmanna.
Með sjálfsþurftarbúskap urðu fjölskyldur til sveita einnig að vera sjálfum sér nægar um smíði á helstu búshlutum. Járnsmiðja var á hverjum bæ og ennfremur víða í verstöðvum. Smíða þurfti ljái til heyvinnu og torfskurðar, nagla, öngla, skeifur, beislismél og fleira. Flest ílát hafa heimilin þó að langmestu leyti orðið að smíða úr viði.
