Tímabilið 800-1600
Við landnám fluttu landnámsmenn með sér svipaða samfélagsgerð og trú og áður hafði tíðkast í heimahögum þeirra. Ekki var komið á fót konungsríki heldur varð til kerfi höfðingjavalds og Alþingi sett á stofn árið 930. Ekkert opinbert framkvæmdavald framfylgdi ákvörðunum teknum af valdhöfum. Í stað þess veittu einstakir höfðingjar liðveislu þeim sem sækja þurftu mál og framfylgja úrskurði. Möguleikar manna til þessa voru því mjög háðir því hversu öfluga höfðingja þeir fengu til liðs við sig.
Við landnám voru landsmenn heiðnir en við kristnitökuna árið 1000 var hinn forni siður ekki strax aflagður heldur mátti blóta á laun sem leiddi til blandaðrar trúar um hríð. Í skrautgripum frá þessum tíma má sjá svip beggja trúarbragða í einum og sama gripnum.
Margar heimildir eru til um spil, leiki og keppnir af ýmsu tagi og vafalaust gerði fólk sér margt til dægrastyttingar. Nokkur spil hafa varðveist og eitt það merkasta er hnefatafl sem fannst í kumli, kennt við bæinn Baldursheim í Mývatnssveit. Spilareglur taflsins eru ekki lengur þekktar.
Tungumálið sem í öndverðu fluttist með landnámsmönnum varð tungumál allra landsmanna, einnig andlegra leiðtoga kirkjunnar. Áður en landsmenn lærðu af öðrum kristnum þjóðum að skrifa með latínuletri á skinn bárust sögur og sagnir munnlega milli kynslóða.
Það er á 12. öld sem ritlist hefst til vegs á Íslandi og er það vafalítið tengt menntunarstarfsemi kirkjunnar. Það voru ekki síst stórbændur og höfðingjar sem upphaflega stóðu að gerð handskrifaðra ritverka, enda voru veraldleg rit algeng á Íslandi allar miðaldir.
Á árunum 1262-1264 gengust Íslendingar undir vald Noregskonungs og landið varð skattland hans. Rúmri öld síðar sameinuðust norska og danska konungsríkið og aðsetur krúnunnar fluttist til Danmerkur.
Tungumálið hélst lítið breytt, bæði vegna einangrunar og þess að fjölmörg handrit voru skrifuð á íslensku á 13. og 14. öld. Á fyrri hluta 16. aldar barst prentlistin til landsins og var strax mikið efni prentað á íslensku. Kirkjan stóð fyrir prentverkinu og nýtti það í sína þágu. Voru nær eingöngu prentaðar bækur sem höfðu kristilegan boðskap.
