Gerð grunnsýningarinnar

Á árunum 1998-2004 voru gerðar miklar endurbætur á húsi og sýningarrými Þjóðminjasafns Íslands til móst við kröfur nútímans. Safnið var enduropnað 1. september 2004.

Undirbúningur nýrrar grunnsýningar stóð í rúm fjögur ár. Auk sýningarstjóra og sérfræðinga Þjóðminjasafnsins kom fjölþætt teymi sagnfræðinga, fornleifafræðinga, forvarða, hönnuða og annarra ráðgjafa, innlendra sem erlendra, að þessu viðamikla verkefni. Stuðst var við nýjar rannsóknir á sögu þjóðarinnar og menningarminjum í vörslu safnsins, og ráðist var í eitt umfangsmesta forvörsluverkefni sem unnið hefur verið hér á landi.

Tekið var mið af nýjustu aðferðum í sýningargerð. Starfsmenn safnsins kynntu sér fjölmargar sýningar erlendis og fengu auk þess sérfræðinga annars staðar frá í heimsókn.

Árið 1999 var efnt til samkeppni um hönnun ytri umgjarðar sýningarinnar og bárust margar frambærilegar tillögur. Hlutskörpust varð tillaga sænsku hönnunarstofunnar Codesign og var gengið til samstarfs við hana. Í þrjú ár vann starfsfólk Þjóðminjasafnsins með starfsmönnum hennar að nánari útfærslu sýningarinnar. Innréttingar voru síðan smíðaðar af Sökkli og belgíska fyrirtækinu Meyvaert.

Reynt var að gera sýninguna áhugaverða og spennandi fyrir kröfuharða safngesti nútímans sem eiga bæði að geta fræðst og skemmt sér á ferð sinni í gegnum íslenska menningarsögu. Ennfremur var lögð áhersla á að aðgengi fyrir alla væri eins gott og kostur er.

Einn veigamesti liðurinn í undirbúningi grunnsýningarinnar var forvarsla gripa sem eru til sýnis. Byggt var á nýjustu tækni við forvörslu minja svo sameiginlegur menningararfur þjóðarinnar sé sem best varðveittur. Elstu gripirnir eru frá 9. öld og þeir yngstu frá lokum 20. aldar. Við hönnun sýningarinnar var tekið tillit til umhverfisaðstæðna sem þarf að búa gripunum, svo sem lýsingar og stöðugs hita- og rakastigs.

Eitt af höfuðmarkmiðum safnsins er að miðla upplýsingum og þekkingu á fjölbreyttan hátt svo að sem flestir geti kynnst þeim menningararfi sem það hýsir. Mikilvæg leið til að ná þessum markmiðum er markviss notkun margmiðlunar. Í handriti grunnsýningarinnar var frá upphafi gert ráð fyrir að nota margmiðlun til að fjalla um ákveðna hluta menningarsögunnar. Margmiðlunin skipar þannig þýðingarmikinn sess á sýningunni sem viðbót við þá gripi, grafík og texta sem á henni eru.

Af öðrum þáttum sem vörðuðu sýningarundirbúninginn má nefna útgáfu safnbókarinnar Hlutaveltu tímans - menningararfs á Þjóðminjasafni þar sem veitt er innsýn í alla helstu flokka safngripa í Þjóðminjasafninu og gefið yfirlit yfir menningarsögu og þjóðhætti á Íslandi.