Mót til að búa til páskaegg úr súkkulaði
Gripur mánaðarins - apríl 2010
Gripur mánaðarins í apríl 2010 tengist páskunum. Þetta eru sælgætismót úr Björnsbakaríi í Reykjavík frá því um miðja 20. öld sem notuð voru til útbúa súkkulaðiegg og -hænur.
Elsta uppruna páskaeggja í Mið-Evrópu má rekja til þess að um þetta leyti árs taka hænsni og aðrir fuglar að verpa aftur eftir nokkurt hlé yfir háveturinn. Á dögum lénsveldis á miðöldum greiddu kvaðabændur landsdrottnum sínum skatt nokkrum sinnum á ári. Hann var fólginn í þeim búsafurðum sem helst voru tiltækar og eftirsóknarverðar á hverjum árstíma, en um páskaleytið voru það einkum egg.
Smám saman varð venja að landeigendur gæfu fimmtung af þessum páskaskatti sínum til þurfamanna. Af því þróaðist sá siður að gefa börnum páskaegg. Síðar kom upp sú tíska að sjúga innihaldið úr egginu og mála skurnina eða skreyta með öðru móti og nota til páskagjafa. Þessi skreyttu egg eru enn algeng sem heimilisðnaður víða í Austur –Evrópu.
Á 19. öld tók sælgætisiðnaður í Mið-Evrópu að hagnýta sér páskaeggjasiðinn og framleiða í fyrstu egglaga öskjur fullar af sætindum sem seldar voru fyrir páska. Síðar komu súkkulaðiegg til sögunnar fyllt með öðru sælgæti.
Á Íslandi er fyrst minnst á páskaegg í blaðafrétt árið 1893. Þar segir frá því að Rússakeisari hafi fundið á skrifborði sínu skrautelega málað páksaegg með uppreisnarhótunum frá andstæðingum sínum innan í. Ekki verður vart við siðinn sjálfan hérlendis fyrr en kemur fram undir 1920. Væntanlega hafa Íslendingar þó þegar kynnst páskaeggjum í Danmörku og víðar.
Innflutt páksaegg fengust í búðum á Íslandi á fyrstu áratugum 20. aldar, en fyrsta prentaða heimildin um íslensk egg má sjá árið 1922 þegar Björnsbakarí birtir auglýsingu í Morgunblaðinu 2. apríl um að páskaeggin séu þegar tilbúin.
Heimild: Árni Björnsson, Saga daganna, Reykjavík 1993.
