Skrá 6. Að koma mjólk í mat

E. Hleypir.

1. Undir hvaða nafn gekk mjókurhleypir í mæltu máli (vinstrarlyf, hleypir, kæsir o.s.frv.)?
2. Hvernig var verkun hleypisvinstrar (hleypimaga) háttað? Var hún þurrkuð með því, sem í henni var ? Var sett í hana broddmjólk? Hve mikið, einn spónn eða meira? Var sérstakt áhald (trépípa eða fjöðurstafur) notað, er vinstrin var blásin út?
3. Voru lambsvinstrar notaðar í hleypi?
4. Voru bolavinstrar betri en kvíguvinstrar? Hve mikið betri, allt að helmingi? Hvers vegna?
5. Gengu vinstrar kaupum og sölum? Hvaða gangverð var á þeim?
6. Hvar voru heypivinstrar hengdar upp til þerris og geymslu?
7. Var helypivinstur bleytt og skorin í sundur, áður en hún var lögð í lyfjadallinn?
8. Hvaða lögur var settur á vinstrina í dallinum (mjólk eða mysa t.d.), var látið fljóta yfir hana og daglega bætt við löginn eftir því sem hann eyddist?
9. Hvað nefndist mjólkurmysa, sem sett var á vinstur (hleypimysa, lyfjamysa, þelamysa t.d.)? Hvar var hún tekin, af skyrkeraldinu t.d.?
10. Var vinstrinni daglega snúið í dallinum?
11. Hve mikið var notað af hleypi saman við þétta á meðalbúi (einn spónn t.d.)?
12. Var algengt að hafa kúskel, eða aðra skel, í lyfjadallinum?
13. Hvað orðum var farið um styrkleika hleypis (hleypirinn er ör, daufur o.s.frv.)?
14. Var rullutala (tóbaks-) stundum sett í lyfjadallinn til að örvadaufan hleypi?
15. Voru lyfjagrös tínd til að bæta hleypi? Var eitthvert ákveðið magn notað (t.d. einn hnefi)? Voru grösin höfð í umbúðum? Voru þau kölluð annað en lyfjagrös, t.d. hleypigrös?
16. Hvenær var byrjað að nota saltvatn á hleypivinstur?
17. Segið frá öðru, sem varðar hleypi og hleypisgerð og sérstætt má kalla?


Leita á vefnum


Póstlisti Þjóðminjasafnsins


 

Þetta vefsvæði byggir á Eplica