• Stóru-Akrar

Húsasafn

Hús í eigu safnsins varðveitt um allt land

 Húsasafn Þjóðminjasafns Íslands veitir innsýn í húsakost þjóðarinnar á seinni öldum og þróun húsagerðar á Íslandi. Húsasafnið er kjarni safnkosts Þjóðminjasafns Íslands á landsbyggðinni. Meðal húsa Þjóðminjasafnsins eru allir stærstu og merkustu torfbæir landsins og allar þær torfkirkjur sem eru í upprunalegri gerð. Í Húsasafninu er stærsta safn torfhúsa sem til er.

Sviðstjóri húsasafnsins er Guðmundur Lúther Hafsteinsson gudmundur.luther@thjodminjasafn.is Skrifstofa húsasafnsins er í Setbergi, Suðurgötu 41. 


Engin grein fannst.


Arngrimsstofa

Arngrímsstofa í Svarfaðardal

 Á Tjörn í Svarfaðardal er stórbýli og kirkjustaður. Þar var prestssetur fram til ársins 1917. Í brekku beint upp af Tjörn er kotbýlið Gullbringa, sem byggðist á 18. öld. Þar stendur enn framhús, sem byggt var framan við gamla bæinn og þar bjó Arngrímur Gíslason málari (1829-87) síðustu ár ævi sinnar ásamt seinni konu sinni og börnum. 

Lesa meira
Burstafell

Bustarfell í Vopnafirði

 Á Bustarfelli er stór og glæsilegur torfbær og hefur hann verið í vörslu Þjóðminjasafnsins frá 1943. Minjasafnið á Bustarfelli er til húsa í bænum en þar má meðal annars sjá gamla muni úr bænum og úr eigu Bustarfellsættarinnar. Safnið er opið frá 10. júní - 10. september 10 -18.

Lesa meira
Bæjardyr á Reynistað

Bæjardyr á Reynistað

Á Reynistað í Skagafirði er bæjardyrahús sem er það eina sem varðveist hefur af bæ þeim sem staðarhaldarinn Þóra Björnsdóttir lét reisa eftir mikinn bruna sem þar varð árið 1758. Í bæjardyrunum getur að líta eitt af fáum dæmum um timburgrind frá 18. öld. 

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Núpsstaður

Bænhús á Núpsstað

Núpsstaður er austasti bær í Fljótshverfi, skammt vestan við Lómagnúp. Húsið er lokað almenningi.

Lesa meira

Galtastaðir fram í Hróarstungu

Á Galtastöðum fram er lítill torfbær frá 19. öld með svokallaðri fjósbaðstofu. Baðstofuloftið var þá yfir fjósinu og ylurinn af kúnum nýttist til húshitunar.  

Bærinn er lokaður fyrir almenning.

Lesa meira
Glaumbær í Skagafirði

Glaumbær í Skagafirði

Prestar hafa setið í Glaumbæ frá árinu 1550. Þar er stór torfbær af norðlenskri gerð. Alls eru húsin 14 að tölu og þar af 6 í framhúsaröð. Engin útihús hafa varðveist. 

Byggðasafn Skagfirðinga er með starfsemi í húsinu. Opið 1. júní – 10. september alla daga 9 -18.

Lesa meira
Grafarkirkja

Grafarkirkja á Höfðaströnd

 Gísli Þorláksson Hólabiskup (1657-1684) mun hafa látið reisa Grafarkirkju eða a.m.k. gera á henni endurbætur á síðasta fjórðungi 17. aldar en jörðin var þá í hans eigu. Ekkja hans, Ragnheiður Jónsdóttir (d. 1715) gerði staðinn að miklu miklu menningarsetri í sinni tíð. Grafarkirkju má telja til elstu húsa sem enn standa á Íslandi.

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Grenjaðarstaður

Grenjaðarstaður í Aðaldal

Í hópi hinna stóru norðlensku torfbæja er gamla prestssetrið á Grenjaðarstað. Staðurinn var meðal tekjuhæstu kirkjustaða landsins. Í núverandi mynd sinni var bærinn að mestu reistur á síðari hluta 19. aldar og í veggjum hans er aðallega hraungrýti úr nágrenninu. Opið 1. júní - 15. september alla daga frá 10 - 18. Fullorðnir:  1000 kr. (Frítt fyrir börn undir 18 ára aldri). Eldri borgarar: 700 kr. Aðgangseyrir fyrir hópa (fleiri en 10) er kr. 700 á mann. Menningarmiðstöð Þingeyinga sér um rekstur Grenjaðarstaða.

Lesa meira
Hjallur í Vatnsfirði

Hjallur í Vatnsfirði

 Á Vestfjörðum er á stórum svæðum mikið af prýðilegu hleðslugrjóti og var þar víða eingöngu notað grjót í veggi torfhúsa. Hjallurinn er gott dæmi um þetta. Hann er með stærstu og veglegustu húsum sinnar tegundar á landinu en hann er talinn reistur um 1880.  

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Hof

Hofskirkja í Öræfum

 Elsta heimild um kirkju í Hofi er í máldaga frá 1343 og var hún þá bændakirkja, helguð heilögum Klemens. Síðar varð kirkjan útkirkja frá Sandfelli. Kirkjan sem nú stendur var reist á árunum 1883-85 af Páli Pálssyni forsmið og snikkara frá Hörgsdal. Hún er með timburgrind úr bindingsverki, en steinhlöðnum langveggjum og helluþaki, þöktu torfi. Kirkjan er lokuð almenningi.

Lesa meira

Hraunskirkja í Keldudal

Keldudalur gengur inn af Dýrafirði, og er Hraun um 10 km í loftlínu vestur frá Þingeyri, en komst þó seint í vegasamband heldur var aðgengi einkum frá sjó.Hraunskirkja var reist árið 1885. Aðalsteinn Pálsson bóndi í Hrauni sá um smíðina og gaf söfnuðinum húsið. Kirkjan stendur rétt utan við gamla kirkjugarðinn en innan hans hafa eldri kirkjur í Hrauni staðið. Kirkjan er lokuð almenningi.

Lesa meira
Húsið á Eyrabakka

Húsið og Assistentahúsið á Eyrarbakka

 Eyrarbakki varð ein af höfnum einokunarverslunarinnar árið 1602 og varð verslunin þar mjög umsvifamikil á síðari hluta 19. aldar og fram á þá tuttugustu. Húsið var reist árið 1765 og var upphaflega heimili verslunarstjóra og annars starfsfólks Eyrarbakkaverslunarinnar. Assistentahúsið var byggt við Húsið árið 1881 en þar var aðsetur verslunarþjóna Lefolii-verslunarinnar. Byggðasafn Árnesinga hefur verið í húsunum frá 1995.

Opið alla daga frá 1. maí til 30. sept. 11 – 18.

Lesa meira
Keldur

Keldur á Rangárvöllum

 Á Keldum er torfbær af fornri gerð og er hann jafnframt eini stóri torfbærinn sem varðveist hefur á Suðurlandi. Timburgrind skálans er með stafverki, prýdd strikum af rómanskri gerð. Úr skálanum liggja jarðgöng, sem talin eru frá 12. eða 13. öld og eru líklega undankomuleið á ófriðartímum. Auk þess hefur fjöldi útihúsa varðveist. 

Opið  1. júní -31. ágúst alla daga 9 -17.

Lesa meira
Kirkjuhvammskirkja

Kirkjuhvammskirkja

Skammt upp af Hvammstanga er Kirkjuhvammskirkja. Jörðin Kirkjuhvammur á Vatnsnesi, sem í fornum skjölum er nefnd Hvammur í Miðfirði, var talin góð jörð en þó ekki , stórbýli. Kirkjuhvammur var talinn þingstaður árið 1406. Búskap var hætt í Kirkjuhvammi árið 1947 og húsin jöfnuð við jörðu um 1960. Kirkjan er eina húsið frá fyrri tíð sem nú er á jörðinni.

Kirkjan er lokuð almenningi.

Lesa meira
Klukknaport

Klukknaportið á Möðruvöllum í Eyjafirði

 Klukknaportið á Möðruvöllum er talið reist um 1780. Það er hið eina sinnar tegundar sem varðveist hefur frá svo gamalli tíð en slík port voru algeng við kirkjur fyrr á öldum. Í portinu hanga þrjár klukkur og er sú elsta frá árinu 1769, sú næsta frá 1799 og sú yngsta er frá árinu 1867.

Lesa meira
Krýsuvíkurkirkja

Krýsuvíkurkirkja

Gamla kirkjan í Krýsuvík varð eldi bráð aðfaranótt 2. janúar 2010.

Unnið er að endursmíði kirkjunnar í samstarfi við Iðnskólann í Hafnarfirði. Endursmíðin er nýtt til að kenna gömul vinnubrögð við timbursmíði.

Lesa meira
Laufás

Laufás í Eyjafirði

 Torfbærinn í Laufási er gott dæmi um húsakynni á auðugu prestssetri á síðari hluta 19. aldar, en  hann á sér óslitna byggingasögu allt aftur á miðaldir. Munirnir sem eru í bænum nú eru flestir frá nágrannabæjunum en nokkrir eru þó frá Laufási. Minjasafnið á Akureyri sér um starfsemina í bænum. Opið  13. maí - 15. september alla daga frá 9 -18.  Aðgangseyrir kr. 1200. Kr. 600 fyrir eldri borgara og öryrkja. Frítt fyrir börn 17 ára og yngri. 20% afsláttur fyrir hópa 10 eða fleiri.

Lesa meira
Litlibær

Litlibær í Skötufirði

Skötufjörður gengur suður úr miðju Ísafjarðardjúpi, og er eyjan Vigur úti fyrir fjarðarminninu. Litlibær var reistur árið 1895 af tveimur vinafjölskyldum, sem bjuggu upphaflega sín í hvorum hluta hússinsog var því þá skipt í miðju með þvervegg. Húsið er úr timbri með steinhlöðnum veggjum upp að langhliðum og grasi á þökum. 

Opið er alla daga frá 10-17 yfir sumartímann og kaffi og meðlæti til sölu.

Lesa meira
Nesstofa

Nesstofa við Seltjörn

Nesstofa er fyrsti íslenski landlæknisbústaðurinn, hlaðin úr tilhöggnu grjóti á árunum 1761-1767. Í Nesstofu hófst opinber lyfsala árið 1772 og þar starfaði einnig ljósmóðir. Húsið komst í einkaeign þegar embættin tvö voru flutt til Reykjavíkur upp úr 1830. Í Nesstofu er starfsemi á vegum Lækningaminjasafns Íslands. 

Nesstofa við Seltjörn er opin á sumrin alla daga nema mánudaga frá 13-17 frá 13. júní til 31. ágúst.

Lesa meira

Nýibær á Hólum í Hjaltadal

Nýibær er dæmi um miðlungsstóran torfbæ af norðlenskri gerð. Sú gerð torfbæja kom fram á 19. öld og einkennist af því að burstir snúa fram á hlað en bakhús liggja hornrétt á bæjargöng. Nýibær var reistur árið 1860. 

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira

Pakkhús á Hofsósi

 Pakkhúsið á Hofsósi er meðal elstu húsa sinnar tegundar á landinu. Það er stokkbyggt bjálkahús með háu skarsúðarþaki. Húsið er talið reist 1777. Geymsluloft er í húsinu og op á efri hæð með hlerum, þar sem vörur voru fluttar um. 

Lokað almenningi.

Lesa meira

Reykholtskirkja í Borgarfirði

 Reykholtskirkja var reist á árunum 1886-1887 af Ingólfi Guðmundssyni. Í formum kirkjunnar gætir sterkra áhrifa frá Dómkirkjunni í Reykjavík. 

Lesa meira

Sauðahús í Álftaveri

Á Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri var munkaklaustur í kaþólskum sið, stofnað 1168. Þar er nú bær og kirkjustaður. Nokkru sunnan við bæjarhúsin eru tvö sambyggð sauðahús, sem ekki er auðvelt að komast að. Við enda þeirra var áður hlaða og opið úr henni inn í bæði sauðahúsin. Vestara húsið var byggt skömmu fyrir aldamótin 1900 en það eystra nokkru síðar.

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Sauðanes

Sauðanes á Langanesi

Talið er að kirkja hafi staðið á Sauðanesi allt frá 12.öld. Prestsbústaðurinn að Sauðanesi (Sauðaneshús) var byggður 1879 og Sauðaneskirkja 1889. Gamla prestshúsið er elsta steinhús í Þingeyjarsýslum og er gert úr steini er fluttur var langt að og tilhöggvinn á staðnum. 

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 11 - 17 frá júní - ágúst. 
Aðganseyrir er 500 kr., frítt fyrir börn á grunnskólaaldri.

Lesa meira

Saurbæjarkirkja í Eyjafirði

Saurbæjarkirkja er stærst þeirra fáu torfkirkna sem varðveist hafa á landinu. Hún var reist árið 1858 af timburmeistaranum Ólafi Briem (1808-59), sem lærði trésmíði í Kaupmannahöfn á árunum 1825-1831. Ólafur var mikilvirkur forsmiður í Eyjafirði um sína daga og er hann einnig höfundur Hólakirkju í Eyjafirði og Gilsstofu sem nú stendur við Glaumbæ í Skagafirði.

Lesa meira

Selið í Skaftafelli

 Þjóðgarðurinn í Skaftafelli er vestast í Öræfasveit. Talið er að einbýli hafi verið í Skaftafelli fram á öndverða nítjándu öld. Byggð var í Seli árið 1832 en öll byggð fluttist skömmu síðar upp í hæðina vegna ágangs Skeiðarár. Langt fram á síðustu öld var Öræfasveit einhver einangraðasta byggð landsins. 

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Sómastaðir

Sómastaðir við Reyðarfjörð

Á Sómastöðum er nú gamalt steinhús sem Hans Jakob Beck útvegsbóndi byggði við torfbæinn þar árið 1875.

Lesa meira
Sjávarborgarkirkja

Sjávarborgarkirkja í Skagafirði

Sjávarborgarkirkja stendur á Borg, klettahöfða skammt frá Sauðárkróki, og rís hátt upp frá sléttlendinu í kring. Þarna var kirkjustaður að minnsta kosti frá því á 14. öld. Kirkjan er úr timbri, byggð af Ólafi Guðmundssyni frá Húsey árið 1853, og stóð húsið upphaflega rétt norðan gamla torfbæjarins. 

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Skipalón

Skipalón

Á Skipalóni eru tvö hús í vörslu Þjóðminjasafns Íslands. Þar bjó Þorsteinn Daníelsson (1796-1882) smiður og mikill athafnamaður. Hann var brautryðjandi á sviði jarðræktar í Eyjafirði og upphafsmaður að þilskipaútgerð við Eyjafjörð. Smíðaði Þorsteinn bæði húsin á Skipalóni og ýmis önnur merk hús fyrir norðan, auk báta og ýmsa gripi úr tré og járni. Íbúðarhúsið, sem gengur undir nafninu Lónsstofa, reisti hann árið 1824 og nítján árum síðar smíðahúsið. Eins og nafnið bendir til hafði Þorsteinn þar verkstæði sitt.

Lokað almenningi.

Lesa meira
Staðarkirkja

Staðarkirkja á Reykjanesi

Um 8 km vestur frá Reykhólum á Reykjanesi í Austur-Barðastrandarsýslu er kirkjustaðurinn Staður. Þar var á árum áður stórbýli og Ólafskirkja í kaþólskum sið. Prestssetur var á Stað fram til 1948 en var þá flutt að Reykhólum, þar sem áður hafði verið útkirkja frá Stað.  Staðarkirkja var reist árið 1864 af Daníel Hjaltasyni gullsmið, hreppstjóra og bónda.

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Stóru-Akrar

Stóru-Akrar í Skagafirði

Í Blönduhlíð eru fjórir bæir, er ganga undir nafninu Akratorfa. Einn þeirra eru Stóru-Akrar, þar sem bjó Skúli Magnússon, síðar landsfógeti, mestan hluta sýslumannstíðar sinnar í Skagafirði og standa enn leifar af bæ sem hann lét byggja á árunum 1743-45.

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Sæluhúsið

Sæluhús við Jökulsá á Fjöllum

Jökulsá á Fjöllum var mikill farartálmi fyrr á öldum. Áin var hvergi talin reið, en áður voru lögferjur á stöðum þar sem umferð var mest. Ráðist var í að reisa sæluhúsið um 1880, úr steini. Talað var um að reimt væri í húsinu og að þar væri um að ræða dýr á stærð við vetrungskálf, kafloðið og ægilegt. 

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira
Teigarhorn

Teigarhorn við Berufjörð

Gamla íbúðarhúsið á Teigarhorni var reist fyrir Niels Peder Weywadt (1814-1883 ) verslunarstjóra Örum og Wulff verslunarinnar við Djúpavog um 1880. Reisulegur kvistur með flatsúlum í nýklassískum stíl setur sterkan svip á húsið.

Unnið er að framkvæmdum á húsinu og það er því lokað.

Lesa meira
Tungufellskirkja

Tungufellskirkja

 Í Tungufelli í Hrunamannahreppi er timburkirkja af eldri gerð turnlausra kirkna sem einkennast af því að veggir eru lágir og gluggar nema við þakbrún. Hún var reist árið 1856 af Sigfúsi Guðmundssyni forsmið sem einnig smíðaði Hrunakirkju og gömlu sóknarkirkjuna í Skálholti.

Húsið er opið gestum á eigin ábyrgð daglega 8-18. Vinsamlegast gangið vel um.

Lesa meira

Viktoríuhús í Vigur

Timburhús undir klassískum áhrifum, reist af Sumarliða Sumarliðasyni gullsmið um 1860. Það var upphaflega byggt við timburstofu frá því um 1800. Í vörslu Þjóðminjasafnsins frá 1992.

Opið í samræmi við siglingar Vesturferða. 

Lesa meira

Vindmylla í Vigur

Eina varðveitta vindknúna kornmylla landsins úr timbri. Talið er að Daníel Hjaltason gullsmiður hafi reist mylluna um 1860 en hún hefur síðar verið stækkuð og endurbætt. Í vörslu Þjóðminjasafnsins frá 1992.

Opið í samræmi við siglingar Vesturferða. 

Lesa meira

Víðimýrarkirkja í Skagafirði

Torfkirkjan á Víðimýri var reist árið 1834 af Jóni Samsonarsyni smið og alþingismanni frá Keldudal. Kirkjan er opin gestum 1. júní - 31. ágúst, 9-18 alla daga. 

Aðgangseyrir er kr. 700 fyrir fullorðna. Eldriborgarar, öryrkjar kr. 350 en gjald fyrir hópa kr. 500 á mann (10 eða fleiri). Ókeypis fyrir börn yngri en 18 ára.

Lesa meira

Þverá í Laxárdal

Þverá er bær og kirkjustaður í Laxárdal, Suður-Þingeyjasýslu, annexía frá Grenjaðarstað.

Á Þverá stendur enn merkilegur torfbær af norðlenskri gerð og snúa stafnar fram á hlað en bakhús snúa þvert á framhúsin. Fjöldi útihúsa eru enn uppistandandi, mörg þeirra í góðu ásigkomulagi.

Lesa meira